banner39

Sırp güçlerinin özel hedefi Bosna'daki Osmanlı belgeleriydi

Sırpların özel olarak hedef seçtikleri yerlerden biri kütüphaneler ve arşiv binaları oldu. Kütüphanelerin ve arşivlerin yok edilmek için hedef alınmasındaki amaç gelecek kuşaklara Bosna’daki Osmanlı mirasının aktarılmasını engellemek ve bir zamanlar bu topraklarda farklı enik ve dini grupların bir arada yaşadığını hatırlatabilecek kitap,belge ve sanat eseri gibi maddi tanıklıkları yok etmekti.

Olaylar 13.02.2014, 02:11 19.03.2018, 19:41
Sırp güçlerinin özel hedefi Bosna'daki Osmanlı belgeleriydi

 Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

Bosna- Hersek 1463 yılında Fatih devrinde Osmanlı hakimiyetine girdi. Fetihten hemen sonra Fatih Sultan Mehmet ilan ettiği fermanla, bölgede bulunan farklı ırk ve din mensuplarına serbestilik verdiğini,  can ve mal güvenliğinin kendi teminatı altında olduğunu ilan etti. Fermanın okunduğu alanda hazır bulunan 30 bin kadar Boşnak da topluca İslamı kabul etti.

400 yıl kadar Osmanlı topraklarında kalan huzurlu bir şekilde yaşayan Bosna’nın zor yılları ise Osmanlı devletinin Balkanlardan çekilmesiyle başladı. Özellikle yakın zamanlarda Müslüman olmalarının bedelini ağır bir şekilde ödediler. Yugoslavya’nın dağılması sürecinde Bosna halkının referandum yoluyla bağımsızlığını ilan etmesi 3 yıl sürecek olan soykırıma varan bir savaşı başlattı. Bu savaş sürecinde Sırplar tarafından şehirleri yakılıp yıkılan Bosna’da yüz binden fazla insan hayatını kaybetti.

Sırplar bölgede Boşnak soykırımı yaparken aynı zamanda Bosna’nın hafızasını da yok etmek için büyük gayret sarf ettiler. Sırpların özel olarak hedef seçtikleri yerlerden biri kütüphaneler  ve arşiv binaları oldu. Kütüphanelerin ve arşivlerin yok edilmek için hedef alınmasındaki amaç gelecek kuşaklara Bosna’daki Osmanlı mirasının aktarılmasını engellemek ve bir zamanlar bu topraklarda farklı enik ve dini grupların bir arada yaşadığını hatırlatabilecek kitap,belge ve sanat eseri gibi maddi tanıklıkları yok etmekti.  

Sırp güçlerinin bu yöndeki ilk ciddi saldırısı Güneydoğu Avrupa’nın en büyük İslam ve Musevi el yazmaları ve Osmanlı belgeleri koleksiyonuna sahip olan Saraybosna Şarkiyat Enstitüsüne yönelik oldu. Buraya gerçekleştirilen bombalı saldırıda Enstitünün tamamına yakını yandı. Kayıplar arasında Arapça, Farsça, İbranice,5.263 adet ciltli el yazması, Bosna’nın 500 yıllık tarihinin kaynakları olan 7 bin Osmanlı belgesi,19.yy kadastro kayıtları koleksiyonu,Osmanlı dönemine belgelerin mikro filmleri dahil 200 bin belge bulunmaktaydı.

Bir diğer saldırı 25 Ağustos 1992 tarihinde Bosna’nın Ulusal ve Üniversite kütüphanesine yönelikti. Top ateşine tutulan kütüphane yandı. Yangından önce kütüphanede 155 bini nadir basma eser ve 1,5 milyon ciltlik bir koleksiyon vardı. Ülkenin ulusal arşivleri, Bosna’da yayınlanan gazete,dergi kitap nüshalarının tamamına yakını yandı. Bunların içerisinden ancak birkaç tanesi kurtarılabildi.

Sırplar tarafından hedef alınan bir diğer kütüphane ise İki yüz bin ciltlik Bosna Ulusal Müzesi Kütüphanesi oldu. 1992 yazında top ateşi altında kalan müze büyük bir çabanın sonunda boşaltılabildi ve yok olmaktan kurtuldu.

Sırp güçleri Hersek’in merkezi  olan Mostar şehrinde de benzer şekilde kütüphaneleri arşiv binalarını özellikle hedef aldı. Hersek Arşivleri de defalarca top ateşine maruz kaldı. Saldırıların sonucunda burada 50 binin üzerinde kitap imha oldu.

 

 Kaynak:

Andras Riedlmayer, Maziyi Silmek,Bosna-Hersek'teki Kütüphanelerin ve Arşivlerin Tahribi

 

banner53
Yorumlar (1)
Ertuğrul Güğümcü 7 yıl önce
bravo kardeşim bu devirde böyle bilgili insanlar kalmadı çok cahiller keşke ölseler
24
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?