banner39

Tek parti döneminde din eğitimi nasıldı ?

1930 yılında yapılan bir değişiklik ile Din dersi velilerin iznine bağlanarak yalnızca 5.sınıf öğrencilerine haftada yarım saat verilmeye başlandı. 1930’dan sonra ise kent merkezlerindeki okullarda Din dersi kaldırıldı. Köy okullarında ise 1939 yılına kadar devam etti. Bu dönemde lise ve dengi okullarda ise Din dersi okutulmuyordu.

Olaylar 02.04.2012, 00:44 16.03.2018, 20:16
Tek parti döneminde din eğitimi nasıldı ?

 Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

Cumhuriyet döneminde din eğitimi ile ilgili en önemli değişim Tevhidi Tedrisat kanunu ile yaşandı. Yaklaşık iki yüz yıldır mektep ve medrese şeklinde iki farklı eğitim sistemine sahip olan Türkiye’de din eğitimi medreselerde verilmekteydi. Tevhidi Tedrisat kanunu ile tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığında toplandıktan sonra medrese sistemi kaldırıldı ve ülkedeki tek eğitim kurumu mektepler kaldı. 

Tevhidi Tedrisat kanunun 4.maddesinde Darülfünun'a bağlı olarak bir ilahiyat fakültesi açılarak din eğitimi verecek olan kişilerin yetiştirilmesi planlanmıştı. Bu çerçevede 21 Nisan 1924 tarihinde Darülfünun'a bağlı olarak bir ilahiyat fakültesi açıldı.  Ancak bu ilahiyat fakültesi öğrenci yetersizliği gerekçe gösterilerek 1933 yılında kapatıldı. Yine ayrıca bir kısım orta dereceli medreseler -ki bunların sayısı 29’du- imam-hatip okuluna çevrildi. Ancak Tevhidi Tedrisat kanununa göre açılmış olan bu okullar 1929-1930 eğitim öğretim yılında öğrenci yetersizliği gerekçe gösterilerek kapatıldı. Öğrenci yetersizliğinin ortaya çıkmasında bu mesleklere yönelik olarak devletin yeterli bir destek vermemesi ve mezuniyetin ardından herhangi bir meslek elde etme ihtimallerinin olmamasıydı. 

Din eğitiminin ilköğretim ve orta öğretimdeki durumları ise dönemden döneme farklılık gösterdi. Din dersleri ilköğretimde 1924 yılından itibaren 3.4.5. sınıflarda haftada birer saatlik ders şeklinde programdaki yerini aldı. 1930 yılında yapılan bir değişiklik ile Din dersi velilerin iznine bağlanarak yalnızca 5.sınıf öğrencilerine haftada yarım saat verilmeye başlandı. 1930’dan sonra ise kent merkezlerindeki okullarda Din dersi kaldırıldı. Köy okullarında ise 1939 yılına kadar devam etti. Ortaöğretim kurumlarında 1924 yılından 1927 yılına kadar haftada bir saat şeklinde verilen Din dersleri ise 1927 yılında kaldırıldı.

1920'li yılların sonlarından itibaren Din derslerinin eğitim öğretim programlarından çıkarılması dönemin laiklik anlayışının bir sonucuydu. Bu dönemde laik bir devlette din derslerinin okullarda okutulmaması gerektiği anlayışı hakim bir anlayış olarak gözüktü. Din eğitiminin devrimlere zarar vererek, şeriat düzenine gidecek bir yolu açacağı düşüncesi cumhuriyetin ilk dönemki yöneticilerinde önemli bir kaygı olarak varlığını hep hissettirdi. Ayrıca yaşanılan modern çağda din eğitiminin çok da gerekli olmadığı, aileden çevreden alınacak bilgilerin yeterli olacağı şeklinde bir anlayış da mevcuttu. 

1940’lı yıllara gelindiğinde ise din eğitimine yönelik toplumdan gelen talepler sürekli bir şekilde artmaya başladı. Uzun yıllar tek parti idaresi altında tepkisini dile getiremeyen halk kitleleri çok partili döneme geçiş ile beraber bu konudaki taleplerini gündeme getirebildiler. 1946’dan itibaren mecliste serbest tartışma ortamının oluşması halktan gelen din eğitimi taleplerinin mecliste gündeme gelmesini sağladı ve gitgide gündemde daha fazla yer tutmaya başladı. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Tahsin Banguoğlu’nun, vatandaş “ölü yıkayacak adam bulamıyorum” diyor şeklindeki ifadesi ülkedeki din eğitimi ihtiyacını, imam-hatip ihtiyacını gözler önüne sermekteydi. 

Din eğitimi ve imam-hatip ihtiyacı bu tarihlerde artık gizlenemeyecek kadar açık bir konu olarak tüm siyasi partilerin önünde durmaktaydı. İşte bu şartlarda yaklaşık iki yıllık bir tartışma sürecinin ardından 1948 yılında TBMM’de kabul edilen bir yasa ile ilkokullara din dersi kondu. 1949 yılından itibaren İlkokul 4.ve 5. sınıflarda velinin izin dilekçesi ile  2 saatlik Din dersi -diğer derslerin ders saatini azaltmayacak bir şekilde- okutulmaya başlandı. Böylece uzun yıllar boyunca eğitim öğretimden çıkarılmış olan Din dersleri tekrar başlamış oldu. Yine aynı tarihlerde İstanbul, Ankara, İzmir gibi birkaç büyük şehirde imam -hatip kurslarının açılması yoluna gidildi. Tek partiden çok partili döneme geçiş sürecinde din eğitiminde yaşanan bu gelişmeler 1950’li yıllarda Demokrat Parti iktidarı döneminde de devam etti. Demokrat Parti’nin ilk icraatlarından biri bu konu oldu. 1950 yılının kasım ayında Din dersi müfredat içine alındı ve veli izin dilekçesi kaldırılarak okutulmaya başlandı.

 Kaynaklar :

                         Mehmet Şanver,Türkiye”de Din Eğitimi

                         Yahya Akyüz,Türk Eğitim Tarihi

                          Setav,Türkiye’de Cumhuriyet dönemi din eğitimi ve öğretimi kronolojisi

                     

banner53
Yorumlar (0)
9
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?
Günün Karikatürü Tümü