banner15

Türkiye'nin ilk Rasathanesi neden yok edildi?

III. Murat zamanında inşa edilen Türkiye'nin ilk rasathanesi, aleyhine yapılan 'kulis' nedeniyle yıkıldı.

Türkiye'nin ilk Rasathanesi neden yok edildi?

İsmail Çal-Dünya Bülteni / Tarih Servisi

Türkiye'nin ilk rasathanesi Osmanlı hükümdarı III.Murat zamanında Tophane sırtlarında inşa edilmişti. Rasathanenin kuruluşuna öncülük eden kişi ise Takiyüddin Mısri yada Takiyüddin el-Rasit diye tanınan Türk astronomi bilginidir. Takiyüddin Mısır'da eğitimini tamamlamış kendisini matematik ve astronomi konusunda yetiştirmiş ve bir süre kadılık ve müderrislik yapmıştı. Daha sonra İstanbul'a gelmiş ve müneccimbaşılığa getirilmiştir.

III.Murat ile yakınlık kurmayı başaran Takiyüddin astronomi ve astrolojiye ilgi duyan padişahı rasathane konusunda ikna etti. Rasathane için gerekçe olarak Uluğ Bey'in rasatlarında bazı hatalar olmasını ve bu durumun da yapılacak yeni gözlemler ile düzeltilebileceğini göstermişti. III.Murat bu konuda Takiyüddin'e tam destek verdi. Takiyüddin1577'de bir kısmı tamamlanan rasathanede gözlemlerine başladı.

Tophane sırtlarına inşa edilen rasathane iki binadan , on altı personelden oluşuyordu.Takiyüddin astronomi için gerekli bütün aletleri temin etmiş zengin bir de kütüphane kurulmuştu. Takiyüddin o zamana göre oldukça ileri teknik ve hesaplamalar kullanarak gözlemlerde bulunmuştur. Mesela Ekliptik ile ekvator düzlemi arasındaki açıyı bugün kine çok yakın şekilde 23 derece 28' 40''olarak hesaplamıştır. Yapılan gözlemler not edilmiş ve bu konuda önemli eserler oluşturulmuştur. Araştırmacılar Takiyüddin ile aynı dönemde yaşamış Danimarkalı astronom Tycho Brahe'den daha net ve daha kesin gözlemler yaptığına işaret ederler.

Ancak bu bilim kurumu çok kısa süre çalışmalarına devam edebildi. Şeyhülislam Kadızade Ahmet Şemsettin Efendi rasathanenin sonunu belirledi. Şeyhülislam kıskançlık nedeniyle mi ya da gerçekten böyle düşündüğü için mi bilinmez padişahı ''Gökleri incelemenin uğursuzluk getireceğine'' inandırdı. Kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa'ya verilen bir emir ile rasathane bir gecede 21 Ocak 1580'de yerle bir edildi. Bu olayın Osmanlı Devletinin duraklama döneminin başına denk gelmesi dikkat çekidir.

 

Güncelleme Tarihi: 01 Ekim 2010, 15:13
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48