19.yüzyıl Saray insanından bir portre: Refia Sultan

Refia Sultan beş yaşından itibaren sıkı bir eğitime tabi tutularak başta Kur’an-ı Kerim olmak üzere Farsça ve Hat dersleri almıştı. Bunun yanında Sultan Abdülmecid çocuklarının müzik eğitimine de hassasiyet gösteriyordu. Refia Sultan da bu hassasiyetle yetiştirilerek İtalyan piyanist Thressa Romano’dan piyano dersleri almıştı.

19.yüzyıl Saray insanından bir portre: Refia Sultan

Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

Sultan Abdülmecit Han’ın kızı olan Refia Sultan 7 Şubat 1842 tarihinde Beşiktaş Sarayı’nda dünyaya gelmiştir.Annesi Gülcemal Hanım olup Abdülmecid Han’ın ikinci ikbaliydi.

Refia Sultan

Refia Sultan beş yaşından itibaren sıkı bir eğitime tabi tutularak başta Kur’an-ı Kerim olmak üzere Farsça ve Hat dersleri almıştır. Bunun yanında Sultan Abdülmecid çocuklarının müzik eğitimine de hassasiyet gösteriyordu. Refia Sultan da bu hassasiyetle yetiştirilerek İtalyan piyanist Thressa Romano’dan piyano dersleri almıştır.

Sultanın iyi bir eğitim almış olduğu mektuplarındaki üslup ve muhteva derinliğinden anlaşılmaktadır.Kendisini geliştirmek ve bilgisini arttırmak çabasında olan sultan,evlendikten sonra da eğitimine devam ederek Fransızca dersleri almıştır.

DAMAD-I ŞEHRİYARÎ SEÇİLDİ!

Gelenek olduğu üzere sultanların evleneceği isimler, padişah tarafından seçilirdi.Sultanların bu seçimleri reddetme  lüksleri yoktu zira bu evlilikler ekseriyetle siyasi amaçlar güdülerek yapılıyordu.Refia Sultan’ın evliliği de babası Abdülmecit Han’ın kararı doğrultusunda gerçekleşti. 13 yaşındayken Edhem Paşa ile nişanlandı. Çiftin nikahı 23 Nisan 1857’de Hırka-i Saadet odasında  kıyıldı. Refia Sultan diğer kaderdaşları gibi evliliğinde mutluluğu yakalayamamıştır.Damat Edhem Paşa’nın çapkın biri olması bu mutsuz evliliğin sebepleri arasındadır.

Mahmud Ethem Paşa

SULTANIN MÜSRİFLİĞİ

19.yüzyıl sonrasında gelişen modernite anlayışıyla birlikte lüks tüketim çılgınlığına kapılan havas takımının tipik bir üyesi olan Refia Sultan,bindiği araba ve koşumlarını Paris’ten ısmarlamış, giyim kuşam ihtiyaçlarını ise Beyoğlu’nun ünlü Fransız dükkanlarından sipariş etmiştir. Bu tablo bize aslında hiçbirimizin yabancı olmadığı bir yaşam sitilini göstermektedir.Ancak günümüzde sıradan insanlar arasında da yerleşmiş olan tüketim çılgınlığı, bu yüzyılda sadece elit kesimler arasında, hususiyetle de kadınlar arasında yaygınlaşmıştır. Fransız uslübundan etkilenilerek alışverişlerde Fransız markaları tercih edilmiştir.

Refia Sultan ve Şefkat Nişanı

Sultan,Fransızca öğretmeni Maria Tirard aracılığıyla hem İstanbul’dan hem de Fransa’dan eşya ve elbise sipariş etmiştir.Tirard gibi sarayla  iletişimi olan diğer yabancı kadınlar, hem batı kültürünü saray kadınları arasında yaymış, hem de onların tüketim içgüdülerini tahrik etmiştir.Refia sultan’ın lüks yaşama meyili onu piyasaya yüksek meblağlarla borçlandırmıştır.Nitekim sultanın bir süre sonra büyük raddelere varan harcamaları babası Abdülmecit Han’ın sert tedbirlere başvurmasına yol açmıştır.Nitekim Abdülmecid Han  bir hatt-ı hümayun ile tüccarların saray efradına veresiye mal satmaları hususunda ikazda bulunmuştur.Böylece sarayın o ana kadar dışarıya yansımayan harcamaları gün yüzüne çıkmıştır.

Sultanın müsrif yaşam tarzını burada belirterek onun hayırsever kimliğini yadsımak doğru olmaz. Çünkü Refia Sultan, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’nda (93 Harbi) yaralanan askerlere yaptığı yardımlardan dolayı II.Abdülhamit tarafından “Şefkat Nişanı” ile taltif edilmiş ve ülkenin değişik yerlerinde bulunan din büyüklerinin mezar ve türbelerine çeşitli hediyeler vakfetmiş son derece hassas ve yardımsever bir karaktere de sahiptir.Yardımseverliği karşısında şefkat nişanı ile taltiflendirilen Refia Sultan, borçlarını kapatabilmek için nişanını Emniyet Sandığı’na rehin bırakmak zorunda kalmıştır.

HASTALIĞI VE ÖLÜMÜ

Refia Sultan günümüzde yumurtalık kisti olarak bilinen hastalığa yakalanmıştı.Yumurtalıkları su toplayarak bir kese halini alıyor ve şişiyordu. Zaman zaman yapılan ameliyatlarla kese içerisinde biriken su boşaltılıyordu. Ameliyatlarda yumurtalıklardan boşaltılan suyun miktarı 13-28 kg arasında değişiyordu. Sultan, bu illetten kurtulmak için yerli ve yabancı bir çok hekimden tedavi gördüyse de hiçbir hekim ve ilaç derdine çare bulamıyordu.  11-12 ameliyat geçiren Sultan sadece tıbbi tedavi yöntemlerine değil geleneksel  tedavi yöntemlerine de başvurmuştur.

Sultan maddi çareler yanında manevi yollarla da derdine çare aramıştır. Büyük İslâm şahsiyetlerinin ruhaniyetlerine sığınarak onlardan istimdad etmiştir. Bu isimlerden birisi de Halvetiliğin Sünbüliye kolunun kurucusu olan Sünbül Efendi’dir. Ancak ne modern ve geleneksel tedavi  yolları ne de manevi tedavi yöntemleri sultanı iyi edememiştir. Refia Sultan 4 Ocak 1880 tarihinde vefat ederek Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi’ne defnedilmiştir.

KAYNAKÇA

Ali Akyıldız, Mümin Ve Müsrif Bir Padişah Kızı Refia Sultan, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul,2003

Çağatay Uluçay, Harem, Türk Tarih Kurumu, Ankara ,2001

Çağatay Uluçay, Padişahların Kadınları ve Kızları,Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2001

Güncelleme Tarihi: 27 Eylül 2011, 19:11
YORUM EKLE
YORUMLAR
Emine
Emine - 7 yıl Önce

böyle yazılara daha sık rastlamalıyız. ilgi çekici noktalar var. emeğinize sağlık

TUBA YÜCE
TUBA YÜCE - 7 yıl Önce

bu zamanlar tv den dolayı hürrem sultan dönemleri yada sürekli bu konular konuşulduğuu için saray kadınları hakkında bişeyler okuyunca ilgimi çeker oldu beğendim güzel olmuş

banner33

banner37